Search
چهارشنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۷
  • :
  • :

تالار سلام نخستین موزه سلطنتی و دولتی در ایران که توسط ناصرالدین شاه تأسیس گردید

تالار سلام (اتاق موزه) کاخ گلستان

1 salam
در ضلع شمال غربی باغ گلستان از خلوت کریمخانی که بگذریم به اتاق موزه یا تالار سلام یا تالار تاجگذاری می رسیم. این تالار از همان آغاز کار به منظور تشکیل موزه بنا گردیده بود ولی سپس به علت نقل تخت سلطنتی از موزه قدیم و تالار آینه بدین ساختمان و برگزاری سلام های خاص در آن کم کم به نام تالار سلام به خود گرفت.
پیش از آنکه این تالار و تالار آینه که در جنب آن است احداث شود در محل آنها عمارتی وجود داشت که تالار الماسیه نامیده می شد و پیش از آنکه تالار الماسیه هم ساخته شود محل آن دیواری بود که عمارت آصف الدوله و سالار را از باغ گلستان جدا می ساخت.
نخستین موزه سلطنتی و دولتی در ایران که توسط ناصرالدین شاه تأسیس گردید در داخل عمارات سلطنتی و در یکی از تالارهای وسیع عمارت خروجی گلستان بود که بنای آن بین شمس العماره و گوشه شمال شرقی باغ قرار داشت ولی بعدها شاه بر اثر مسافرت به اروپا (۱۲۹۰ ﻫ.ق) و دیدن موزه ها و گالری ها بزرگ کشورهای غربی تصمیم گرفت که او نیز موزه ای شبیه به موزه های اروپایی در ارگ سلطنتی تأسیس و ایجاد نماید.
بهمین منظور پس از بازگشت به ایران دستور داد که عمارات قدیمی سمت شمال باغ گلستان را خراب کرده اتاق موزه و سرسرا وحوضخانه و ملحقات دیگر آن را ساختند که اینک تقریباً همگی باقی هستند.

salam-2
معماری اتاق موزه(تالار سلام) تالار آینه و سرسرا و حوضخانه های مربوط به آنها یعنی نگارخانه فعلی و موزه مخصوص به وسیله حاجی ابوالحسن معمار نوائی ملقب به معمار باشی یا صنیع الملک اصفهانی و با مباشرت بنائی میرزا یحیی خان معتمد الملک- یحیی خان برادر میرزا حسین خان سپه سالار صدر اعظم ناصرالدین شاه و بانی مسجد سپه سالار و چهارمین شوهر عزه الدوله خواهر ناصرالدین شاه قاجار بود- وزیر بنائی بوده است.
چنین پیداست که بنای تالار موزه و دیگر قسمت های آن در سال ۱۲۹۳ ﻫ.ق اتمام یافته ولی آرایش و تنظیم تالار موزه و چیدن اشیاء و آثار و نصب تابلوها و غیره سالها طول کشیده و بالاخره در سال ۱۲۹۶ ﻫ.ق تقریباً به پایان رسیده است.
از قرار در تنظیم موزه و تعیین محل اشیاء و آثار و جواهرات و تابلوها خود ناصرالدین شاه نیز شرکت کرده و در آرایش تالار دخل و تصرف می نموده و تا چندین سال این کار همچنان ادامه داشته و شاه اوقات فراغت خود را صرف ترتیب موزه و بخصوص جواهرات آن میکرده است.
بنجامین نخستین سفیر آمریکا در ایران در کتاب خود به نام ایران و ایرانیان که مربوط به فاصله سال های ۱۳۰۰ ﻫ.ق تا ۱۳۰۱ ﻫ.ق است می نویسد:

” … عالی ترین قسمت عمارات سلطنتی ناصرالدین شاه همان تالار سلام است که از نظر ابعاد و جلال و شکوه خود یکی از عالیترین تالارهای دنیاست. سقف و دیوارهای آن به وسیله گچ بری تزیین گردیده است نظیر همان گچ بری هایی که در کاخ الحمراء نیز دیده می شود. کف تالار به وسیله کاشیهایی که با نقوش زیبا به صورت موزائیک درآمده مفروش شده است در وسط تالار میز بسیار بزرگی قرار دارد که تمام قسمت های آن به وسیله ورقه های زرین پوشیده شده و در دو طرف تالار صندلیهای دسته دار که آنها نیز از ورقه های طلا پوشیده شده اند چیده شده است ….”

در اوایل تأسیس موزه جدید علاوه بر نمایش آثار هنری ایران و اروپا و هدایائی که سلاطین کشورهای خارج برای شاهان ایران فرستاده بودند و اسلحه و زره شاهنشاهان سابق و آثار تاریخی و تابلوها و گلدانها و چلچراغها و ساعتها و مجسمه ها و غیره که بر روی میزها و پایه ها و برروی میزها و پایه ها و برروی دیوارها قرار گرفته بودند، قسمت اعظم جواهرات پیاده و اشیاء و وصله های جواهر نشان سلطنتی نیز در تالار موزه در داخل قفسه های شیشه ای به معرض تماشا گذاشته شده بود که اینک همه آنها در بانک مرکزی ایران خود مخزن و موزه مستقل و بزرگی را تشکیل داده اند.

در ضمن قابل ذکر است که آخرین رویداد هایی که به نوعی در تاریخ این تالار ثبت گشته اند شامل تاجگذاری پهلوی اول ( ۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ ﻫ.ش ) و پهلوی دوم ( ۴ آبان ۱۳۴۶ ﻫ.ش ) می باشد.

ayene

تالارآینه
این تالار در غرب تالار سلام و چسبیده به آن و در بالای سر در و ایوان سنگی جلو سرسرای کاخ قرار دارد و یکی از تالارهای مشهور کاخ گلستان است. پیش از آنکه این تالار ساخته شود در محل آن کلاه فرنگی چهلستون چوبی قرار داشت و پیش از آن نیز عمارتی بنام الماسیه وجود داشت.
تالار آینه همزمان با تالار سلام (حدود سال ۱۲۹۱ ﻫ.ق) ساخته شده و اصولا جزو بنای موزه جدید محسوب می گردیده است و در آغاز انتقال اشیاء و آثار موزه قدیم به موزه جدید این تالار به تخت طاووس و تاج کیانی اختصاص داشت. طرح و معماری تالار سلام و تالار آینه و سرسراها و حوضخانه های مربوط به آن بوسیله حاجی ابوالحسن معمار باشی عهد ناصرالدین شاه ملقب به صنیع الملک انجام گرفته و مباشرت بنائی آن با میرزا یحیی خان معتمد الملک وزیر بنائی بوده است .
ساختمان تالار با آن که در حدود سال ۱۲۹۴ ﻫ.ق پایان یافته بود ولی تزئینات و آینه کاریها و گچ بریهای آن تا سال ۱۲۹۹ ﻫ.ق ادامه داشته است.
شهرت عمده تالار آینه علاوه بر موقع و تزیینات آن بیشتر بواسطه تابلو رنگ و روغن معروفی است که مرحوم میرزا محمد خان کمال الملک غفاری به سال ۱۳۰۹ ﻫ.ق از آن تهیه کرده که اینک در تالار سلام کاخ گلستان محفوظ است .

talar aj

تالارعاج
بعد از تالار آینه تالار یا عمارت عاج قرار دارد تاریخ ساختمان این تالار و حوضخانه زیر آن (موزه حوضخانه فعلی) کاملاً معلوم نیست ولی محققا قبل از تالار سلام و تالار آینه انجام گرفته است.

تابلو آبرنگ بسیار زیبائی از محمود خان ملک الشعراء موجود است که وضع نمای بیرونی تالار را درسال ۱۲۸۶ ﻫ.ق نشان می دهد و از روی تصویر پیداست که تالار دارای سه ارسی سه دری بزرگ و ایوانی باشش ستون ظریف و یک راه پله از سمت مغرب بوده است .
بنا به گفته اعتماد السلطنه در روزنامه ایران بسال ۱۲۹۶ ﻫ.ق این بنا مزین به آثار و اشیاء اهدایی دربار اروپا به دربار قاجار بوده بعدها یعنی در همان سالهای سلطنت ناصرالدین شاه در وضع ظاهر بنای تالار تالار عاج تغییراتی داده ایوان آنرا بداخل تالار انداخته نما و پنجره های آنرا هم سطح و قرینه با تالار سلام ساختند.

zorof

تالار ظروف
بنای این ساختمان که بر روی بقایای عمارات قاجار و در شمال ساختمان سفره‌خانه ایجاد شده، در سال ۱۳۴۴ شمسی به پایان رسیده است. برخی از هدایایی که سلاطین اروپایی به شاهان قاجار اهدا کرده بودند، از اتاق موزه (تالار سلام) به این عمارت انتقال داده ودر داخل ویترین هایی که به این جهت ساخته شده بود قرار گرفت.
از جمله ظروفی که در این موزه قرار داده شده اند می‌توان به سرویس چینی مربوط به جنگهای ناپلئون بناپارت، سرویس اهدایی نیکلای اول امپراتور روسیه، سرویس جواهر نشان اهدایی ملکه ویکتوریا و سرویس ساخته شده از سنگ گرانبها مالاشیت اهدایی الکساندر سوم و سرویس چینی اهدایی ویلهلم به ولیعهد وقت دولت ایران اشاره کرد.

منبع: کاخ گلستان

اشتراک گذاری مطلب
Share on Facebook
Facebook
Email this to someone
email
Share on Google+
Google+
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin



دیدگاهتان را بنویسید